COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN ASKERİ ALANDA KULLANIMI

Herkes  Yazar Herkes Yazar

01 Temmuz 2019 Diğer-Herşey (7) /Gerektikçe (2) (777)

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN ASKERİ ALANDA KULLANIMI

Paylaşmak güzeldir. Lütfen sizde paylaşın...


Günümüzde tüm dünyada etkin şekilde kullanılan CBS, bireysel kullanıcıların yanında devlet kamu kurum ve kuruluşları, çeşitli sivil toplum örgütleri vb. hemen herkesin faydalandığı adeta vazgeçilmez hale geldiği (ör: Navigasyon kullanımı vb.) teknoloji çağında en önemli kullanım alanlarından biriside Savunma Sanayi/Askeri alandaki kullanım alanlarıdır. Öyle ki bu alanda da yapılan çalışmalar tüm hızıyla devam etmekte olup günümüzde ve gelecekte tüm donanımlarını (Uçak, İnsansız Hava Araçları, roket, silah, mühimmat vb.) teknolojik olarak kendi uydu sistemleri ile donatarak CBS’nin de etkin şekilde kullanılması adeta zorunluluktur.

Dünya üzerinde bilinen gelişmiş ülkelere ait (ABD, Rusya, Çin) Uydu sistemleri diğer birçok ülkelerce kullanıldığı ( GPS, vb. ) ve bu uyduların kontrollerinin tamamen kendi ülkelerinde olduğu düşünüldüğünde ülkelerin kendi uyduları ve yazılımları üzerinden CBS’nin kullanılması çok önemlidir. Askeri Alanlarda CBS kullanım alanları ve önemine yönelik bilgilere değineceğiz.

CBS’nin Savunma /Askeri Amaçlı Kullanım Alanları

            Özellikle Navigasyon, istihbarat, Modelleme, Simülasyon, Koordinat alma, Dost ve Düşman birlik ve unsurlarını işaretleme, Atış, harekât planlama ve yönetimi gibi çok konularda CBS teknolojisi askeri amaçlı kullanılmaya başlanmış ve hızla ihtiyaçlara göre yeni teknolojiler geliştirilmeye devam edilmektedir.

En temelde Askeri tesisler, tatbikat ve atış alanları, askeri yasak bölgeler, askeri harekâtlar, acil durum uygulamaları, arazi analizi (Arazinin eğimi, Arazide bulunan su özellikleri, Ormanlar, ağaç tipleri ve gövde yapıları, madenler, taş ocakları, bitki örtüsü, toprak yapısı vb.), dost ve düşman unsurların konumu, intikal takibi, demiryollarının konumu ve özellikleri, karayollarının konumu ve özellikleri, yerleşim yerleri ve sanayi kaynakları gibi bir çok bilgi sürekli olarak güncel bulundurularak stratejik ve operatif planlamalarda bu bilgilerden faydalanılmaktadır.

Harekât alanlarında da aynı şekilde veri girişlerini güncel bulundurmak suretiyle dost düşman unsurların yerleri, hava aracı planları ve aynı bölgedeki unsurların konumları CBS’ sistemlerinde belirtilmek suretiyle gerekli planlama ve organizasyonlar yönetilebilmektedir. Şöyle ki aynı dakikalarda havada bulunacak olan dost  unsurlar zamanlama hatası nedeniyle karadan yapılacak diğer bir dost unsurun topçu/füze atışından etkilenmesi hayati önem arz etmektedir. Bu gibi harekât alanlarının yönetiminde planlı veya plansız faaliyetlerin anlık olarak CBS sistemlerine işlenmesi (işaretlenmesi) ile operasyonların yönetimi daha etkin,güvenilir ve emniyetli olmaktadır.CBS’nin askeri alanlarda kullanımı hakkındaki ana başlıkları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

            Navigasyon ve yönlendirme

Gemi, uçak, tank gibi araçların sayısal koordinatlar kullanarak bilgisayar destekli navigasyonu (Sekil 1),

• Balistik füzelerin sayısal detay verileri kullanarak hedefe yönlendirilmesi,

• Cruise füzelerinin sayısal yükseklik verileri kullanılarak hedefe

yönlendirilmesi,

• Topçu Atışlarının koordinat girilerek hedefe yönlenmesi ve takibi,

• Çeşitli silah sistemlerinde kullanılabilecek akıllı mühimmatların sayısal koordinatlar kullanarak bilgisayar destekli hedefe yönlenmesi ve takibi,

• Tamamen bilgisayar destekli olarak kullanılan İHA’ların hedefe yönlendirilmesi ve takibi gibi daha birçok konu sayılabilir.

Gözetleme, hedef bulma ve silah sistemleri

 

•Koordinatı verilen bir gözetleme noktasının görebildiği bölgenin

belirlenmesi,

• Koordinat ve menzili verilen bir radarın çeşitli uçuş yüksekliklerine göre

kaplama diyagramlarının hazırlanması (Sekil 2),

• Düşman top mermi yolunun radar ile izlenerek sayısal yükseklik verileri de

kullanılmak suretiyle düşman topunun kesin yerinin belirlenmesi ve bu

mevzii ateş altına almak üzere dost topçu atış parametrelerinin hesaplanarak

iletilmesi,

• Muharebe alanı sensörlerinin ve silâh sistemlerinin gözetleyebildikleri veya

ateş altına alabildikleri bölgenin tespiti seklinde sıralanabilir.

 

 

Sekil 2 Radar kaplaması amaçlı kullanım

Komuta Kontrol, muhabere ve istihbarat

 

• Stratejik ve taktik seviyedeki çeşitli sınıf ve düzeydeki komutanlık

karargâhlarının; plânlama, icra etme, yönetme, koordinasyon, takip ve kontrol

faaliyetlerinde (Sekil 3, Şekil 6),

• Haritaların video diskler üzerine kaydedilmesi ve bilgisayar kontrollü olarak

istenen bölgenin istenen ölçekte ekranda görüntülenmesi(Şekil 4),

• İstihbarat raporlarının sayısal haritalar üzerine islenmesi ve değerlendirilmesi,

• Muhabere ağlarının tesisi için verici istasyon noktasının koordinatı

verildiğinde radyo sinyallerinin topoğrafik engeller nedeniyle zayıfladığı

bölgeler belirlenmesi (Aytekin,2017),

• İki nokta koordinatı verildiğinde arazi kesitinin çok kısa sürede çıkartılması,

• Bir arazi parçasının, harekât plânlama amacıyla çeşitli bakış noktalarından

perspektif görüntülerinin elde edilmesi,

• Yollar dışı hareket belgelerinin bilgisayar destekli hazırlanması(Aytekin,2017),

• Arazi meyil gruplarının belirlenmesi ve ekranda görüntülenmesi sayılabilir.

 

Egitim simülatörleri

 

• Topçu atıs simülasyonu,

• Uçus simülasyonu ve simülatörleri (Sekil 5),

• NBC silâhları etki alanı simülasyonu seklinde sıralanabilir. (Aytekin,2017)

Türkiyede CBS’yi Savunma Teknolojisi üreten şirketlerin yanında Harita Genel Komutanlığıdır (HGK) kullanmaktadır. HGK’da mevcut standart üretim faaliyetlerine ait temel işlem adımları HGK’nın resmi sitesinde(https://www.hgk.msb.gov.tr)  şekil-6 üzerinde gösterilmiştir. 

CBS’NİN ASKERİ ALANDA KULLANIM ÖRNEKLERİ

 

            Türkiyede CBS’yi Savunma Teknolojisi üreten şirketlerin yanında Harita Genel Komutanlığıdır (HGK) kullanmaktadır. HGK’da mevcut standart üretim faaliyetlerine ait temel işlem adımları HGK’nın resmi sitesinde(https://www.hgk.msb.gov.tr)  şekil-6 üzerinde gösterilmiştir. 

üretim akış şemasını görüntülemek için tıklayın..( şekil-6)

(Şekil 6- HGK’da mevcut standart üretim faaliyetlerine ait temel işlem adımları)

 

            Harita Genel Komutanlığı’nda değişik ölçeklerde standart topoğrafik ve tematik harita üretimleri ile çeşitli coğrafi veri üretimleri gerçekleştirilmektedir. Harita üretim faaliyetlerinde temel ölçek 1:25.000’dir. 1:25.000 ölçekli topoğrafik haritalar jeodezik, fotogrametrik, topoğrafik ve kartografik işlemler adı ile isimlendirilebilecek birbirini izleyen dört temel adımda üretilmektedir:

     (1) Jeodezik İşlemler: Hava fotoğraflarının yöneltilebilmesini sağlamak üzere, uçuş alanı içerisinde uygun sayıda yer kontrol noktaları tesis edilmekte ve bu noktaların 3 boyutlu koordinatları ölçülüp hesaplanmaktadır.

     (2) Fotogrametrik İşlemler: Fotogrametrik yöntemlerle, hava fotoğraflarından 3 boyutlu model üzerinden detaylar toplanmaktadır.

     (3) Topoğrafik İşlemler: Fotogrametrik yolla toplanan veriler, bizzat arazide bütünlenerek eksik/fazla toplanmış detaylar kontrol edilmekte ve detaylara ait çeşitli öznitelik bilgileri ile isimler toplanmaktadır. Arazide bütünleme işleminin ardından veriler, Veri Yapılandırma ve Topoloji Kontrolü işlem adımlarından geçerek, sürekli yapıdaki 1:25.000 Ölçekli Topoğrafik Vektör Veritabanı (TOPOVT) isimli coğrafi veritabanına aktarılmaktadır. 

     (4) Kartografik İşlemler: Veriler kartografik veri düzenleme işlemlerinin (öteleme, eleme, sembolleştirme vb.) ardından kitabe ve kenar bilgileri eklenerek baskıya hazır hale getirilmekte ve matbaada basımına müteakip kullanıcılara sunulmaktadır.

     1:25.000 ölçekli haritalar temel alınarak, yarı otomatik genelleştirme yöntemi ile 1:50.000, 1:100.000, 1:250.000 (Kara, Hava ve Helikopter (Alçak İrtifa Özel Hava) olmak üzere üç seri) ve 1:500.000 (Kara ve Hava olmak üzere iki seri) ölçekli topoğrafik haritaların üretimi yapılmaktadır. Ayrıca topoğrafik haritalar ve bazı yardımcı kaynakların kullanımı ile muhtelif ölçekte tematik harita üretimleri de gerçekleştirilmektedir.

     Yukarıda sıralanan harita üretimleri, 1990’lı yılların sonlarından itibaren sayısal ortamda gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 2007 yılından itibaren ise tüm ölçeklerdeki harita üretimleri, tüm işlem adımları ile birlikte tamamen sayısal ortamda gerçekleştirilmektedir. 2008 yılında tedarik edilen sayısal hava kamerası ile birlikte hava fotoğrafı çekim faaliyeti de sayısal ortamda yapılmaya başlanmış ve klasik fotoğraf çekim faaliyeti terk edilmiştir. Sayısal olarak çekilmiş hava fotoğrafları üzerinden 3 boyutlu ortamda detaylar vektör yapıda toplanmakta, toplanan veriler arazide sayısal ortamda bütünlenmektedir. Daha sonra bu veriler yine sayısal ortamda gerçekleştirilen bir takım kartografik işlemlerin ardından baskıya esas 1:25.000 ölçekli kartografik vektör harita elde edilmektedir. Bu harita esas alınarak yarı otomatik genelleştirme yöntemi ile diğer küçük ölçekli haritaların üretimi yapılmaktadır.

     HGK’da ilk sayısal üretimler raster yapıda gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda Türkiye’ye ait tüm ölçeklerdeki haritalar taranıp koordinatlandırılarak raster haritalar üretilmiştir. Günümüzde ise vektör yapıda üretilen haritalardan baskıya esas teşkil edecek pdf formatında sayısal baskı dosyası oluşturulmaktadır. Bu dosya hem baskıya sevk edilerek kâğıt harita elde edilmekte, hem de tiff formatına dönüştürülüp koordinatlandırılarak raster haritalar üretilmektedir.

     Sayısal hava fotoğrafları sadece vektör veri üretim amaçlı olarak kullanılmamakta, aynı zamanda bu fotoğraflardan yararla otomatik görüntü eşleme yöntemi ile sayısal yüzey modeli ve sayısal arazi modeli ve ayrıca renkli ortofoto üretimleri gerçekleştirilmektedir. Öte yandan 1939 yılından itibaren klasik hava kameraları ile çekilmiş film bazlı siyah-beyaz hava fotoğrafları da taranarak sayısal ortama aktarılmaktadır.( https://www.hgk.msb.gov.tr)

 

Sayısal Harita Destekli Askeri Uygulamalar (SAHADASU)

CBS’nin askeri uygulamalarının en çok kullanıldığı kurum ülkemizde Harita Genel Komutanlığıdır (HGK). HGK tarafından düzenli olarak yılda iki kez yayımlanan Harita Dergisi’nin 124. sayısında yayımlanan makalede, harita kullanıcılarının gerçek haritalar üzerinde gerçekleştirdikleri askeri uygulamaları sayısal haritalar kullanarak daha kolay bir şekilde daha az zamanda gerçekleştirebilmeye yönelik bir talepleri olduğu belirtilmiştir. (Taştan ve diğerleri, 2000). 

Bu talep doğrultusunda gereksinim duyulan haritaların HGK tarafından temin edildiği ancak askeri uygulamalar geliştirebilmek için bu haritaları kullanacak birçok yazılımın yabancı menşeli olması nedeniyle kullanım zorluğunun bulunduğu, TSK’nın kendi amaçlarına yönelik ek uygulamalar geliştirmeye olanak tanımadığı ve TSK tarafından kullanılmayacak birçok uygulama ihtiva etmesi nedeniyle de gereksiz bir pahalılığının olduğu belirtilmiştir. Bu makalede TSK’daki tüm harita kullanıcılarının, harita üzerindeki askeri uygulamaları ve dijital ortamdaki sayısal haritaları bilgisayar ortamında bilgisayar bilgisi olmadan kısa sürede kolaylıkla gerçekleştirmelerine imkân verecek ve bu sayede zaman, personel ve maliyet giderlerini düşürecek “Sayısal Harita Destekli Askeri Uygulamalar (SAHADASU)”  isimli yazılım tanıtılmıştır. Yazılım CBS’nin askeri uygulamalarda ne denli etkin olabileceğini ortaya koyan bu makalenin yazarları tarafından geliştirilmiştir. (https://www.hgk.msb.gov.tr/images/dergi/makaleler/124_6.pdf ) Şekil-7’de SAHADASU yazılımı ile yapılan ‘topçu ölü bölge analizi’ne ait ekran görüntüsü sunulmuştur.

İHA’larda ve SİHA’larda CBS Kullanımı

            Ülkemizde Savunma alanında geç de olsa pek çok konuda olduğu gibi askeri alanda da etkin şekilde kullanılan sistemlerden İHA’lar (Şekil 8-Şekil 9 ) CBS’nin etkin kullanıldığı sistemlere bir diğer örnek olarak gösterilebilir.Hem ihaların bulunduğu konum hem dost düşman sistemleriin veya mevzilerinin coğrafi konumunun tespiti ve diğer atış destek birimlerine koordinatların bildirilmesi açısından haritalar üzerinde işaretleme yapılması bakımından ,keşif ve gözetlemenin yapılacağı yerlerin tesbitinden askeri harekatların yönetimine kadar gibi pek çok konuda İHA’lara entegre edilen dijital sistemlerde (Şekil 10) CBS kullanımını görebiliriz.

Sonuç

 

1.       CBS’ hayatımızın hemen her alanında yer alarak fayda sağlamakla birlikte ülke savunmasında kullanılacak olan tüm sistemlerde etkin şekilde kullanılmak zorundalığı ve bu sistemlerin ithal ürün olmasının kesinlikle yan etkilerinin olacağı bilinci yaratılmalı ,yerli ve milli üretim gerekliliğinin altı çizilmelidir.

 

2.       En az Dünya Ordularına ait gelişmiş silah sistemlerine parelel olacak şekilde teknoloji ile donatılmış ,CBS ile entegre silah sistemlerini üretmeli ve kullanmalıyız.

3.       Kullanılacak sistemlerin öncelikli olarak yerli üretim olmasına çalışılmalı,henüz yerli üretimin olmadığı takdirde alternatif ülkelerin savunma sistemlerinden olacak şekilde alım yapılmalıdır. (Yerli üretim yapılıncaya kadar.)

4.       Yerli ve milli üretimin teşvik edilmesi açısından devlet gerekli teşvik ve desteği vermeli konuya ilişkin gerekli önlemler alınmalıdır.

5.       CBS ile entegre savunma sistemlerinin önemi ve farkındalığı artıracak şekilde öncellikle üniversitelerin ilgili bölümlerinde gerekli seminer ve sempozumlar düzenlenmeli , üniversitelere bu konuda yapılacak arge çalışmaları için bütçeden daha fazla kaynak ayrılmalıdır. (“Teknolojiye yapılan yatırım geleceğe olan yatırımdır.”)

6.       CBS Sistemlerinin tam manası ile yerli olabilmesinin yerli uydular aracılığı ile olacağının altı çizilerek yerli CBS Uydularının üretimi yapılmalıdır.(Glonass ve GPS yerine kullanılabilecek yerli Uydılar.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaynakça

 

Harita Genel Komutanlığı  Üretim İş Akışı https://www.hgk.msb.gov.tr/uf-11-uretim-is-akisi.html

Vestel Savunma Sanayi  http://www.vestelsavunma.com/tr/urun-insansiz-hava-araci-sistemleri

Baykar Makine http://baykarmakina.com/

AYTEKİN, Gürsu. Coğrafi Bilgi Sistemlerinde  Vektör Veri Standartları ve VMAP2 Üretimi, Yüksek Lisans Tezi, Konya, Selçuk Üniveristiesi Jeodezi ve Fotogrametri Anabilimdalı, 2007.

 

ARAS, İbrahim. İnternet tabanlı CBS’nin Sivil ve Askeri Amaçlı Acil Drum Uygulamalarında Kullanılmasında Yeni Bir Yaklaşım, Doktora Tezi, Konya, Selçuk Üniveristiesi Fen Bilimleri Enstitüsü Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, 2009.

 

ERŞEN, Erkan. Karar Problemlerinin Çözümü için Oyun Teorisi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Tabanlı Bütünleşik Bir Yaklaşım, Yüksek Lisans Tezi,Ankara, Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü Harekat Araştırması Ana Bilim Dalı, 2013.

 

Şekik


Paylaşmak güzeldir. Lütfen sizde paylaşın...



Herkesyazar Ara